Kącik zakładu z beczkami po oleju, zbiornikiem emulsji i pojemnikiem na szmaty

Odpady ropopochodne w zakładzie: oleje, emulsje, woda zaolejona i kody z grup 13 i 12 01

Zakład, który pracuje na maszynach, wytwarza kilka różnych odpadów ropopochodnych jednocześnie: olej z układu hydraulicznego, emulsję z obrabiarek, wodę z separatora i zaolejone czyściwo. Dla każdego katalog przewiduje osobną pozycję, a pomyłka w jednym kodzie bywa widoczna dopiero przy odbiorze albo kontroli.


Gdy rodzaj odpadu jest już rozpoznany, pozostaje odbiór beczek i cystern z zakładu, czyli utylizacja oleju przemysłowego i emulsji.

Trzy grupy

Katalog odpadów dzieli odpady ropopochodne według źródła, a nie według wyglądu. Ten sam olej mineralny ma więc inny kod, gdy trafia do układu hydraulicznego, do przekładni albo do obrabiarki z chłodziwem.


W praktyce wystarczy odróżnić trzy grupy: oleje, emulsje z wodą oraz odpady stałe nasiąknięte olejem. Dopiero w ich obrębie wybiera się pozycję katalogu.

Dłonie w rękawicach przepompowują zużyty olej hydrauliczny do beczki

Oleje: hydrauliczne, maszynowe, obróbkowe i izolacyjne

Odpadowe oleje płynne są w grupie 13, a oleje z samej obróbki skrawaniem w podgrupie 12 01:


  • oleje hydrauliczne: 13 01 10* mineralne bez związków chlorowcoorganicznych, 13 01 11* syntetyczne, 13 01 12* łatwo ulegające biodegradacji,

  • oleje z silników, przekładni i smarowania: 13 02 05* mineralne, 13 02 06* syntetyczne, 13 02 08* inne,

  • oleje do obróbki metali: 12 01 07* mineralne bez chlorowców, 12 01 10* syntetyczne,

  • oleje izolacyjne i przenoszące ciepło: 13 03 07* mineralne bez związków chlorowcoorganicznych.


Osobne pozycje mają oleje z zawartością związków chlorowcoorganicznych, np. 13 02 04*, oraz oleje z PCB, np. 13 01 01*. O tym, w której pozycji jest dana partia, rozstrzyga skład, a nie nazwa produktu.

Mleczna emulsja chłodząca w zbiorniku przy tokarce CNC

Emulsje, woda i odpady stałe

Emulsje i woda zaolejona mają własne pozycje, osobne od czystych olejów, podobnie jak nasiąknięte olejem materiały stałe:


  • 12 01 09* chłodziwo emulsyjne z obrabiarek i 13 01 05* emulsje olejowe z hydrauliki, oba bez chlorowców,

  • 13 05 07* zaolejona woda z separatorów oraz 13 08 02* inne emulsje,

  • 15 02 02* czyściwo, sorbenty i odzież ochronna nasiąknięte olejem,

  • 12 01 18* szlamy z obróbki metali oraz szlamy i odpady stałe z separatorów: 13 05 01*, 13 05 02* i 13 05 03*.


Woda z domieszką oleju nie staje się zwykłym ściekiem tylko dlatego, że jest jej dużo. Czyściwo i sorbenty po oleju to osobny strumień, który obejmuje utylizacja sorbentów.

Który kod

Kod odpadu ustala wytwórca, ale kolejność pytań jest zawsze podobna. Warto ją przejść przy beczce, zanim ktokolwiek wpisze pozycję do ewidencji.

01

Zacznij od miejsca powstania


Olej z obrabiarki skrawającej szuka się w podgrupie 12 01, a olej z hydrauliki, przekładni czy transformatora w grupie 13. Według katalogu na początku wybiera się grupę zgodną ze źródłem odpadu.

Zbiornik oleju prasy hydraulicznej ze wziernikiem w hali produkcyjnej
03

Sprawdź, z czego jest olej


Mineralny, syntetyczny albo łatwo ulegający biodegradacji, bo każdy z nich ma osobny kod. Informacja jest w karcie charakterystyki oleju świeżego.

Dłoń w rękawicy trzyma słoik z próbką zużytego oleju maszynowego
05

Opisz pojemnik kodem i datą


Kod, rodzaj oleju i data pierwszego napełnienia na pojemniku ułatwiają potem wypełnienie karty przekazania i unikają pytań przy odbiorze.

Ręka w rękawicy opisuje etykietę na zamkniętej beczce
02

Rozdziel olej od emulsji


Jeśli w beczce widać mleczną warstwę albo wodę na dnie, to nie jest czysty olej. Emulsje i woda zaolejona mają własne pozycje.

Dwie osobne beczki: z olejem i z emulsją, na wannie wychwytowej
04

Zapytaj o chlorowce i PCB


Stare transformatory, kondensatory i układy sprzed kilkudziesięciu lat mogą zawierać PCB. Gdy pochodzenia nie znasz, potrzebna jest analiza próbki, a nie domysł.

Stary transformator na betonowej płycie stacji i butelka z próbką oleju na tacy

Kod odpadu ustala wytwórca, ale kolejność pytań jest zawsze podobna. Warto ją przejść przy beczce, zanim ktokolwiek wpisze pozycję do ewidencji.

01

Zacznij od miejsca powstania


Olej z obrabiarki skrawającej szuka się w podgrupie 12 01, a olej z hydrauliki, przekładni czy transformatora w grupie 13. Według katalogu na początku wybiera się grupę zgodną ze źródłem odpadu.

Zbiornik oleju prasy hydraulicznej ze wziernikiem w hali produkcyjnej
02

Rozdziel olej od emulsji


Jeśli w beczce widać mleczną warstwę albo wodę na dnie, to nie jest czysty olej. Emulsje i woda zaolejona mają własne pozycje.

Dwie osobne beczki: z olejem i z emulsją, na wannie wychwytowej
03

Sprawdź, z czego jest olej


Mineralny, syntetyczny albo łatwo ulegający biodegradacji, bo każdy z nich ma osobny kod. Informacja jest w karcie charakterystyki oleju świeżego.

Dłoń w rękawicy trzyma słoik z próbką zużytego oleju maszynowego
04

Zapytaj o chlorowce i PCB


Stare transformatory, kondensatory i układy sprzed kilkudziesięciu lat mogą zawierać PCB. Gdy pochodzenia nie znasz, potrzebna jest analiza próbki, a nie domysł.

Stary transformator na betonowej płycie stacji i butelka z próbką oleju na tacy
05

Opisz pojemnik kodem i datą


Kod, rodzaj oleju i data pierwszego napełnienia na pojemniku ułatwiają potem wypełnienie karty przekazania i unikają pytań przy odbiorze.

Ręka w rękawicy opisuje etykietę na zamkniętej beczce

Nie jesteś pewien, w której grupie jest Twój odpad? Opisz go w wiadomości, a podpowiemy, jak dobrać kod.

Który odpad ropopochodny, jaka pozycja katalogu

Olej hydrauliczny mineralny z maszyn i pras

13 01 10*. Mineralny olej hydrauliczny bez związków chlorowcoorganicznych.

Olej z przekładni i smarowania maszyn

13 02 05*. Mineralny olej silnikowy, przekładniowy i smarowy bez chlorowców. Syntetyczny to 13 02 06*.

Olej do cięcia i szlifowania metali

12 01 07*. Mineralny olej z obróbki metali bez chlorowców. Syntetyczny olej obróbkowy to 12 01 10*.

Chłodziwo emulsyjne z obrabiarek CNC

12 01 09*. Odpadowe emulsje i roztwory z obróbki metali bez chlorowców.

Emulsja olejowa z układów hydraulicznych

13 01 05*. Emulsje olejowe bez związków chlorowcoorganicznych.

Olej z transformatora lub wyłącznika

13 03 07*. Mineralny olej izolacyjny bez chlorowców. Przy podejrzeniu PCB obowiązuje pozycja 13 03 01*.

Woda zaolejona z separatora

13 05 07*. Zaolejona woda z odwadniania olejów w separatorach.

Szlam z separatora lub osadnika

13 05 02*. Szlamy z odwadniania olejów w separatorach.

Szmaty, sorbent i ubrania ochronne po oleju

15 02 02*. Materiały zanieczyszczone substancjami niebezpiecznymi. Bez zanieczyszczenia to 15 02 03.

WYCENA OLEJUNAPISZ DO INŻYNIERA

Masz oleje, emulsje i zaolejone odpady naraz? Opisz je w jednej wiadomości


Pomożemy rozdzielić odpady na partie, dobrać kody i wskażemy, co odbiera się osobnymi kartami przekazania.

Nie mieszaj

Większość problemów z odpadami ropopochodnymi zaczyna się w zakładzie, zanim przyjedzie jakikolwiek transport. Pięć błędów pojawia się najczęściej.

01

Emulsja dolana do oleju



Mętna mieszanina oleju i emulsji w otwartej beczce
02

Rozpuszczalnik w beczce na olej



Kilka nieopisanych beczek w głębi warsztatu, na jednej puszka rozpuszczalnika
03

Pojemnik bez opisu i bez przykrycia



Odkryte wiadro z ciemnym olejem bez opisu na podłodze warsztatu
04

Woda opadowa w otwartej beczce



Otwarta beczka na dworze z deszczówką i warstwą oleju na wodzie
05

Czyściwo wrzucone do oleju



Zaolejone czyściwo leżące na beczce ze zużytym olejem

Prawo i granice

Cztery pytania wracają w zakładach najczęściej: kiedy odpad jest niebezpieczny, czym różni się olej przemysłowy od silnikowego, co z olejem jadalnym i co z wodą zaolejoną.

Beczka z olejem na wannie wychwytowej w czystej hali, obok regał z matami sorpcyjnymi

Kiedy odpad ropopochodny jest niebezpieczny

W katalogu odpadów grupa 13 obejmuje oleje odpadowe, a prawie wszystkie jej pozycje oznaczono gwiazdką, więc katalog sam uznaje je za niebezpieczne. Nie ma więc potrzeby badać, czy dana partia „przekracza próg”.


Z mieszaniem jest odwrotnie: art. 21 ust. 1 ustawy o odpadach zakazuje łączenia odpadów niebezpiecznych różnych rodzajów. Wyjątek z ust. 2 działa tylko wtedy, gdy łączenie podnosi bezpieczeństwo procesów przetwarzania i nie powiększa zagrożenia, więc nie jest sposobem na oszczędność pojemników. Dlatego każdy rodzaj oleju zbiera się osobno.

Beczka oleju przekładniowego i kanister oleju silnikowego na ławie

Olej przemysłowy a olej silnikowy

Oba należą do grupy 13, ale pochodzą z innych źródeł i zwykle różnią się składem dodatków oraz zanieczyszczeń. Olej z silników pojazdów powstaje głównie w warsztatach i ma tam własną praktykę odbioru, jak przy utylizacji oleju samochodowego.


W zakładzie, który ma jednocześnie własne pojazdy i park maszynowy, olej z pojazdów i olej z maszyn trzymaj w osobnych pojemnikach. Przy ewidencji, magazynowaniu i odbiorze oleju przepracowanego w firmie najwięcej kłopotów sprawia właśnie rozdzielenie tych strumieni.

Pojemnik zużytego oleju jadalnego w kuchni obok frytownicy

Czy olej jadalny to też odpad ropopochodny

Nie. Zużyty olej z frytownic pochodzi z roślin lub zwierząt i należy do pozycji 20 01 25 („Oleje i tłuszcze jadalne”), którą stosuje lokal, a nie warsztat.


Wlanie oleju jadalnego do beczki z olejem mineralnym obniża wartość obu partii, a zmieszana ciecz traci zastosowanie, jakie ma osobny olej jadalny. Lokale gastronomiczne mają odrębną praktykę, jak w odbiorze oleju posmażalniczego.

Poziomy zbiornik separatora na utwardzonym placu zakładu

Woda zaolejona i kanalizacja

Zaolejoną wodę z separatora, zebraną i przekazaną do odbioru, klasyfikuje się jako odpad 13 05 07*. Inaczej jest ze ściekami, które zakład odprowadza do sieci na podstawie umowy lub pozwolenia: to gospodarka ściekowa, która nie podlega ustawie o odpadach (art. 2 pkt 8).


Do kanalizacji nie wolno też wprowadzać, według art. 9 ust. 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę, m.in. cieczy niemieszających się z wodą oraz substancji palnych o niskim punkcie zapłonu, a olej mineralny zwykle pod ten zakaz podpada. Rozróżnienie odpadu od ścieku opisuje artykuł o obsłudze płynnych odpadów i osadów, który warto przeczytać przed zleceniem odbioru.

Pytania o odpady ropopochodne

Jakie odpady zalicza się do ropopochodnych?

Oleje odpadowe (hydrauliczne, silnikowe, przekładniowe, smarowe, izolacyjne), emulsje olejowe, wodę zaolejoną z separatorów oraz stałe odpady nasiąknięte olejem, np. czyściwo i szlamy. Większość z nich jest w grupie 13 katalogu, a część w podgrupach 12 01 i 15 02.

Jaki kod ma odpadowy olej hydrauliczny?

Kod 13 01 10* przysługuje mineralnemu olejowi hydraulicznemu bez związków chlorowcoorganicznych. Syntetyczny to 13 01 11*, a łatwo ulegający biodegradacji 13 01 12*.

Jaki kod ma emulsja olejowa z obrabiarek?

Chłodziwo emulsyjne z obróbki metali ma zwykle kod 12 01 09*. Emulsja olejowa z układów hydraulicznych to 13 01 05*. Rozstrzyga źródło odpadu.

Czy woda zaolejona jest odpadem niebezpiecznym?

Woda zebrana z odwadniania olejów w separatorach jest odpadem niebezpiecznym o kodzie 13 05 07*. Ścieki odprowadzane do sieci na podstawie umowy lub pozwolenia to osobny reżim, bo ścieki nie podlegają ustawie o odpadach (art. 2 pkt 8).

Czy czyściwo nasiąknięte olejem to odpad ropopochodny?

Tak, gdy jest zanieczyszczone olejem, należy do pozycji 15 02 02*. Czyściwo i sorbent bez zanieczyszczenia substancjami niebezpiecznymi to 15 02 03.

Czy różne oleje można lać do wspólnego zbiornika?

Nie powinno się. Zakaz łączenia różnych rodzajów odpadów niebezpiecznych wynika z art. 21 ustawy o odpadach, a każdy rodzaj oleju ma osobną pozycję katalogu. Mieszanka bywa też trudniejsza do przetworzenia.

Kto ustala kod odpadu ropopochodnego?

Wytwórca, czyli zakład, w którym olej zużyto i powstał z niego odpad. Odbiorca może doradzić przy doborze kodu, lecz wpisu w BDO dokonuje wytwórca. Jak przejść przez kartę, pokazuje instrukcja wypełniania karty przekazania.

Po rozpoznaniu

Po rozpoznaniu rodzaju odpadu zostaje jego bezpieczne gromadzenie i zgłoszenie odbioru.

Karty odpadów i długopis na biurku obok butelki z próbką oleju

Przepisy o olejach odpadowych


Treść opracowana w listopadzie 2026 r.