Smołę węglową znajdziesz dziś głównie tam, gdzie zostawiły ją poprzednie dekady: w izolacjach fundamentów, na starych dachach, pod nawierzchniami placów i na terenach dawnych gazowni. Wyjaśniamy, czym różni się od asfaltu, dlaczego szkodzi zdrowiu i co zrobić, gdy natrafisz na nią przy rozbiórce.
Smoła węglowa to ciemna, lepka ciecz powstająca przy wysokotemperaturowym odgazowaniu węgla w koksowniach i dawnych gazowniach. Smołę z gazowni nazywano pogazową, a z koksowni koksowniczą.
Z destylacji smoły otrzymuje się m.in. olej kreozotowy, naftalen i pak węglowy, czyli twardą pozostałość, która przez dziesięciolecia służyła jako spoiwo i materiał izolacyjny.
W Polsce wyroby smołowe stosowano powszechnie do lat 80. Najczęściej trafiamy na nie w takich miejscach:
Tak. W smole węglowej występuje cała grupa wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych (WWA), a wśród nich benzo(a)piren. Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem (IARC) zalicza pak ze smoły węglowej do czynników rakotwórczych dla człowieka, czyli do grupy 1.
Największe ryzyko pojawia się, gdy smołę się podgrzewa, frezuje, tnie lub kruszy, bo powstają wtedy opary i pył. Kontakt ze skórą, zwłaszcza w słońcu, może wywołać podrażnienia. Nienaruszona izolacja jest mniej groźna niż ta, którą właśnie zrywasz.
Gdy podejrzewasz smołę w obiekcie przeznaczonym do rozbiórki lub remontu, kolejność działań ma znaczenie. Te pięć kroków ogranicza ryzyko i koszty.
Rok budowy, dawna funkcja obiektu i wcześniejsze ekspertyzy podpowiadają, gdzie szukać smoły. Teren po gazowni, koksowni lub impregnacji drewna wymaga szczególnej uwagi.
Zdejmuj warstwy ze smołą osobno, zanim ruszy wyburzanie lub frezowanie. Czysty gruz i grunt kosztują znacznie mniej niż ta sama masa zmieszana ze smołą.
Przed odbiorem ustal kod odpadu i sprawdź, czy przyjmujący ma go w zezwoleniu. Każdy kurs zamyka karta przekazania w systemie BDO.
Laboratorium oznaczy sumę WWA i benzo(a)piren. Próbki warto brać z każdej warstwy, bo smoła często zalega pod nowszym asfaltem lub tynkiem.
Ogranicz pylenie, nie podgrzewaj materiału i zapewnij ochronę skóry oraz dróg oddechowych. Urobek przykryj i trzymaj w szczelnych opakowaniach lub na utwardzonym podłożu.
Gdy podejrzewasz smołę w obiekcie przeznaczonym do rozbiórki lub remontu, kolejność działań ma znaczenie. Te pięć kroków ogranicza ryzyko i koszty.
Rok budowy, dawna funkcja obiektu i wcześniejsze ekspertyzy podpowiadają, gdzie szukać smoły. Teren po gazowni, koksowni lub impregnacji drewna wymaga szczególnej uwagi.
Laboratorium oznaczy sumę WWA i benzo(a)piren. Próbki warto brać z każdej warstwy, bo smoła często zalega pod nowszym asfaltem lub tynkiem.
Zdejmuj warstwy ze smołą osobno, zanim ruszy wyburzanie lub frezowanie. Czysty gruz i grunt kosztują znacznie mniej niż ta sama masa zmieszana ze smołą.
Ogranicz pylenie, nie podgrzewaj materiału i zapewnij ochronę skóry oraz dróg oddechowych. Urobek przykryj i trzymaj w szczelnych opakowaniach lub na utwardzonym podłożu.
Przed odbiorem ustal kod odpadu i sprawdź, czy przyjmujący ma go w zezwoleniu. Każdy kurs zamyka karta przekazania w systemie BDO.
Opakowania i pojazd dobieramy do postaci smoły, a termin odbioru do harmonogramu rozbiórki.
Smoła z węgla, asfalt z ropy. Smołę daje odgazowanie węgla, a asfalt przeróbka ropy naftowej.
Smoła pachnie ostrzej. Przypomina naftalen lub stare podkłady kolejowe, zwłaszcza w ciepły dzień. To wskazówka, nie dowód.
Smoła bywa bardziej czarna i błyszcząca. Asfalt jest zwykle matowy i szarawy, ale wiek i brud zacierają tę różnicę.
Przed latami 80. ryzyko jest wysokie. Wyroby z ostatnich dekad opierają się zwykle na asfalcie.
Rozstrzygająca. Smoła węglowa ma wielokrotnie wyższe stężenia WWA i benzo(a)pirenu niż asfalt, co pokazuje badanie laboratoryjne.
Tylko wstępny. Testy wskaźnikowe mogą zasygnalizować smołę, ale kod odpadu warto opierać na wyniku z laboratorium.
Smoła z gwiazdką, asfalt bez. Przypisanie kodów opisuje strona kod odpadu smoła.
Poznaj
koszty utylizacji smoły
wminutSmoła węglowa podlega przepisom o odpadach, o chemikaliach i o przewozie towarów niebezpiecznych. Pięć zasad warto znać jeszcze przed pracami.
Bez ponownego wbudowania
Ochrona skóry i dróg oddechowych
Osobne magazynowanie urobku
Przewóz jako towar niebezpieczny
Przekazanie tylko z kartą w BDO
Poniżej odpowiadamy szerzej na cztery pytania, które najczęściej słyszymy od wykonawców i zarządców terenów poprzemysłowych.
Smoła pogazowa pochodzi z dawnych gazowni miejskich, które przez dziesięciolecia wytwarzały gaz z węgla. Smoła koksownicza powstaje przy produkcji koksu. Obie mają podobny skład i frakcje bogate w WWA.
Pak węglowy to pozostałość po destylacji smoły. W obiektach spotyka się go jako twarde, kruche spoiwo w izolacjach i masach. Jako odpad z budowy wszystkie trzy materiały trafiają zwykle pod kod 17 03 03*.
Produkty sprzedawane dziś pod potoczną nazwą smoły, np. lepiki, masy i emulsje do dachów i fundamentów, opierają się na asfalcie i nie zawierają smoły węglowej.
Ich resztki klasyfikuje się według składu i źródła, a nie według nazwy, np. masy z rozpuszczalnikami jako odpad niebezpieczny. Stare wyroby, zwłaszcza sprzed kilkudziesięciu lat, mogą jednak zawierać prawdziwą smołę.
Wokół dawnych gazowni smoła przenikała do gruntu przez dziesięciolecia, z nieszczelnych zbiorników i rurociągów. Taki grunt jest odpadem 17 05 03*, gdy zawiera substancje niebezpieczne.
Zakres prac wyznacza zwykle badanie zanieczyszczenia ziemi i plan remediacji. Wywóz gruntu ze smołą planujemy etapami, w rytmie wykopów.
Smoła nie nadaje się do ponownego wbudowania ani do odzysku jako kruszywo. Odpady smołowe kierujemy do unieszkodliwiania termicznego w wysokiej temperaturze (D10), w którym WWA ulegają rozkładowi.
Smołę przyjmujemy z kartą w BDO, jako firma o numerze rejestrowym 000034909, z zezwoleniem 44/22/PZ.O i licencją transportową 62/2021. Ile to kosztuje, sprawdzisz w cenniku utylizacji smoły, a przykład realizacji znajdziesz na stronie utylizacja smoły.
Tak. Smoła węglowa zawiera WWA, w tym benzo(a)piren, a pak ze smoły węglowej IARC zalicza do czynników rakotwórczych dla człowieka. Największe narażenie powstaje przy podgrzewaniu, frezowaniu i kruszeniu.
To produkt uboczny wysokotemperaturowego odgazowania węgla w koksowniach i dawnych gazowniach. Z jej destylacji otrzymuje się m.in. olej kreozotowy, naftalen i pak.
Smoła pochodzi z węgla, a asfalt z ropy naftowej. Smoła ma znacznie więcej WWA i jest odpadem niebezpiecznym, a mieszanka z asfaltem bez smoły to odpad bez gwiazdki, który można poddać odzyskowi.
Smoła z dawnych gazowni miejskich, w których gaz otrzymywano z węgla. Dziś spotyka się ją głównie w zbiornikach, fundamentach i gruncie na terenach tych zakładów.
Twardą pozostałością po destylacji smoły węglowej. Służył jako spoiwo, m.in. w izolacjach, masach i elektrodach. Jako odpad z rozbiórki ma zwykle kod 17 03 03*.
Wskazówką są wiek wyrobu, ostry zapach naftalenu i błyszczący przełom. Rozstrzyga jednak badanie laboratoryjne WWA i benzo(a)pirenu, najlepiej z każdej warstwy.
Firma przekazuje smołę podmiotowi z zezwoleniem na jej kod, z kartą w BDO. Punkty selektywnego zbierania przyjmują odpady z gospodarstw domowych na zasadach ustalonych przez gminę, a nie odpady z działalności gospodarczej.
Nie. Zgodnie z art. 155 ustawy o odpadach termicznie przekształca się je wyłącznie w instalacjach do tego przeznaczonych, a domowy piec do nich nie należy. Spalana smoła uwalnia przy tym rakotwórcze związki.
Podkłady impregnowano olejem kreozotowym, czyli frakcją smoły węglowej. Mają jednak własny kod 17 02 04*, a ich odbiór opisuje strona podkłady kolejowe i kreozot.
Gdy smoła jest już rozpoznana, zostają dwie praktyczne sprawy: kod do karty i koszt odbioru.
Treść sprawdzona w listopadzie 2026 r.
oferty@cdsr.pl
+48 530 312 784
