Stosy zużytych opon osobowych na placu zbiórki

Recykling opon: z czego składa się zużyta opona i jak odzyskuje się z niej gumę i stal

Opona to nie jednolity kawałek gumy, tylko wielowarstwowy wyrób z gumy, stali i kordu tekstylnego, zaprojektowany tak, by wytrzymać lata jazdy. Ta sama trwałość utrudnia jego przerób, dlatego zużyta opona przechodzi kilka wyraźnie różnych dróg: od ponownego użycia po rozdrobnienie na granulat i odzysk energii. O tym, którą z nich wybrać, decyduje stan opony i rodzaj partii.

Skład opony

Zużyta opona to materiał o dobrze znanym składzie. Najwięcej masy stanowi guma naturalna i syntetyczna z sadzą, a obok niej stalowy drut w stopce i pasach oraz kord z włókien tekstylnych. Udział stali jest wyraźnie wyższy w oponach ciężarowych i terenowych niż w osobowych.


Skład wyjaśnia, dlaczego opon nie przetwarza się jak zwykłych tworzyw. Przy utylizacji opon z firmy przydaje się wiedza, co dzieje się z odpadem po przekazaniu.

Przekrój zużytej opony na stole warsztatowym

Z czego składa się opona

Opona to kilka warstw zespolonych w procesie wulkanizacji:


  • bieżnik i boki z gumy z dodatkiem sadzy, siarki i środków zmiękczających,

  • karkas z kordu tekstylnego lub stalowego, który niesie obciążenie,

  • pasy stalowe pod bieżnikiem,

  • stopka z drutu stalowego, osadzona na feldze.


Wulkanizacja trwale wiąże cząsteczki gumy, dlatego jej nie da się po prostu przetopić.

Warsztat bieżnikowania ze szlifowaniem zużytego bieżnika opony ciężarowej

Czym jest bieżnikowanie

Bieżnikowanie to wymiana zużytej bieżni na nową przy zachowaniu karkasu. Opona musi najpierw przejść kontrolę: karkas nie może być pęknięty, przecięty ani nadmiernie zużyty.


W praktyce bieżnikuje się głównie opony ciężarowe i autobusowe, które mają mocny karkas, a w mniejszym stopniu osobowe. Opona zakwalifikowana do bieżnikowania nie idzie do rozdrobnienia, więc jej los rozstrzyga się jeszcze przed oddaniem jako odpad.

Rozdrabnianie

Gdy opona nie nadaje się do bieżnikowania, rozdrabnia się ją mechanicznie. Proces ma kilka etapów, a produktem jest guma w frakcjach o różnej wielkości.

01

Wstępne cięcie lub rozdrabnianie na kawałki


Całe opony tnie się lub rwie na kawałki o wielkości od kilkunastu do kilkudziesięciu centymetrów. Opony ciężarowe i terenowe wymagają mocniejszych maszyn.

Maszyna tnąca oponę na duże kawałki, obok pracownik
03

Separacja stali magnesem


Drut stalowy z pasów i stopek wychwytują separatory magnetyczne. Stal trafia do hut jako złom, czyli odpad z innej grupy niż guma.

Magnes nad taśmą wyciąga stal z gumowych chipsów
05

Granulacja i mielenie na miał


Gumę mieli się na granulat o wielkości kilku milimetrów, a w dalszym etapie na drobniejszy miał. Frakcje wykorzystuje się w różnych wyrobach, a ich wielkość dobiera się do odbiorcy.

Granulat gumowy wsypywany do big-baga pod wylotem maszyny
02

Rozdrabnianie na strzępy lub chipsy


Kolejne rozdrabniacze zmniejszają kawałki do strzępów, z których można już wydzielić stal. Wielkość frakcji dobiera się do odbiorcy.

Przenośnik z czarnymi chipsami gumowymi wychodzącymi z rozdrabniacza
04

Oddzielenie kordu tekstylnego


Lekkie włókna kordu zdmuchuje się lub odsiewa od cięższej gumy. Powstają dwa strumienie: guma oraz włókna tekstylne.

Separator powietrzny oddziela włókna tekstylne od gumy

Gdy opona nie nadaje się do bieżnikowania, rozdrabnia się ją mechanicznie. Proces ma kilka etapów, a produktem jest guma w frakcjach o różnej wielkości.

01

Wstępne cięcie lub rozdrabnianie na kawałki


Całe opony tnie się lub rwie na kawałki o wielkości od kilkunastu do kilkudziesięciu centymetrów. Opony ciężarowe i terenowe wymagają mocniejszych maszyn.

Maszyna tnąca oponę na duże kawałki, obok pracownik
02

Rozdrabnianie na strzępy lub chipsy


Kolejne rozdrabniacze zmniejszają kawałki do strzępów, z których można już wydzielić stal. Wielkość frakcji dobiera się do odbiorcy.

Przenośnik z czarnymi chipsami gumowymi wychodzącymi z rozdrabniacza
03

Separacja stali magnesem


Drut stalowy z pasów i stopek wychwytują separatory magnetyczne. Stal trafia do hut jako złom, czyli odpad z innej grupy niż guma.

Magnes nad taśmą wyciąga stal z gumowych chipsów
04

Oddzielenie kordu tekstylnego


Lekkie włókna kordu zdmuchuje się lub odsiewa od cięższej gumy. Powstają dwa strumienie: guma oraz włókna tekstylne.

Separator powietrzny oddziela włókna tekstylne od gumy
05

Granulacja i mielenie na miał


Gumę mieli się na granulat o wielkości kilku milimetrów, a w dalszym etapie na drobniejszy miał. Frakcje wykorzystuje się w różnych wyrobach, a ich wielkość dobiera się do odbiorcy.

Granulat gumowy wsypywany do big-baga pod wylotem maszyny

Masz jednorazową lub regularną partię opon? Opisz rodzaj opon i ilość, a pomożemy dobrać kod i sposób przygotowania do odbioru.

Co może się stać ze zużytą oponą: cztery drogi

Bieżnikowanie (ponowne użycie karkasu)

Dla opon z dobrym karkasem. Najdłużej utrzymuje wartość materiału, ale wymaga kontroli opony i nie jest możliwe dla każdej sztuki.

Granulat i miał gumowy (recykling materiałowy)

Dla opon po rozdrobnieniu. Guma wraca jako surowiec do nawierzchni boisk i placów zabaw, mat, wyrobów gumowych i dodatków do nawierzchni drogowych.

Odzysk energii (paliwo alternatywne)

Dla opon niezdatnych do materiałowego przerobu. Guma ma wartość opałową zbliżoną do węgla, dlatego bywa używana w piecach cementowych jako paliwo.

Składowanie na składowisku

Niedopuszczalne. Zużyte opony nie mogą trafić na składowisko odpadów, o czym niżej.

WYCENA OPONNAPISZ DO INŻYNIERA

Masz zużyte opony do oddania? Opisz rodzaj i ilość, a przygotujemy ofertę odbioru


Podaj, czy to opony osobowe, ciężarowe czy rolnicze, ile ich jest i czy leżą luzem, w stosach czy w kontenerze.

W zakładzie

Zanim opona stanie się odpadem, bywa składowana latami. Kilka zasad ogranicza ryzyko pożaru i problemów z kontrolą.

01

Pożar opon trudno ugasić



Uporządkowane stosy opon na utwardzonym placu, obok gaśnica na słupku
02

Stosy z dala od budynków



Rzędy stosów opon z szerokimi alejkami żwirowymi i budynkiem w tle
03

Woda w oponach to rozsadnik komarów



Woda deszczowa zebrana w oponach z liśćmi na powierzchni
04

Opony z felgami osobno



Koła ze stalowymi felgami leżące w stercie przy ścianie warsztatu
05

Ewidencja w BDO od pierwszej sztuki



Tablet na półce w warsztacie obok stosu opon

Prawo i kody

Zużyte opony podlegają kilku wyraźnie odrębnym zasadom: zakazowi składowania, własnym kodom odpadów i obowiązkom wprowadzających opony na rynek. Oto cztery najczęstsze pytania.

Skarpa składowiska z warstwami odpadów, w oddali maszyna

Dlaczego opona nie może trafić na składowisko

Zakaz składowania zużytych opon wynika z prawa Unii Europejskiej: dyrektywa 1999/31/WE w sprawie składowania odpadów (art. 5 ust. 3 lit. d) wyklucza przyjmowanie na składowiska całych opon, a po kilku latach także pociętych, z wyłączeniem m.in. opon rowerowych oraz opon o średnicy zewnętrznej większej niż 1400 mm.


W polskim prawie zakazuje tego art. 122 ust. 1 pkt 5 ustawy o odpadach, który wyklucza składowanie opon i ich części (z takimi samymi wyjątkami dla opon rowerowych i największych). Praktycznie oznacza to, że opony muszą trafić do odzysku.

Zużyte opony różnych rozmiarów na palecie przy wadze

Kody 16 01 03 i 19 12 04

Zużyte opony z pojazdów mają kod 16 01 03 „Zużyte opony”. Kod 19 12 04 „Tworzywa sztuczne i guma” dotyczy odpadów powstających po mechanicznej obróbce odpadów, np. gumy wydzielonej w instalacji.


Felgi i metalowe elementy wyjęte z opon to metale z grupy 16 01 lub 19 12, wpisywane osobno. O wyborze kodu decyduje źródło odpadu, jak pokazuje przegląd czym są kody odpadów, a ustala go wytwórca.

Magazyn importera opon z regałami i wózkiem w oddali

Obowiązki wprowadzających opony na rynek

Przedsiębiorca, który wprowadza opony na rynek, ma obowiązek zapewnienia odzysku i recyklingu odpadów powstałych z wprowadzonych przez siebie opon (art. 3 ust. 1 i 2), a jeśli wymaganych poziomów nie osiągnie, wnosi opłatę produktową (art. 12). Wynika to z ustawy z 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej.


Firma, która tylko użytkuje opony w swoich pojazdach, nie jest wprowadzającym. Jest za to wytwórcą odpadu i musi przekazać zużyte opony uprawnionemu odbiorcy, co dokumentuje karta w BDO.

Duże opony rolnicze i koparkowe na placu przy polu

Opony ciężarowe, rolnicze i terenowe

Duże opony tną się trudniej i ważą wielokrotnie więcej niż osobowe. Mają kod 16 01 03, ale przy odbiorze liczy się średnica, masa i liczba sztuk.


Dlatego partie opon ciężarowych, rolniczych i opon do maszyn budowlanych opisuje się osobno. Pomoże to dobrać odpowiedni transport i sposób załadunku.

Pytania o recykling opon

Co dzieje się ze zużytą oponą?

Dobrą oponę ciężarową można zbieżnikować, a pozostałe rozdrabnia się na granulat i miał gumowy albo wykorzystuje energetycznie jako paliwo alternatywne. Składowanie jest zabronione.

Z czego składa się opona?

Z gumy naturalnej i syntetycznej z sadzą, stalowego drutu w stopce i pasach oraz kordu tekstylnego. Wszystkie te elementy łączy wulkanizacja.

Jaki kod odpadu mają zużyte opony?

Zużyte opony z pojazdów mają kod 16 01 03. Guma wydzielona po mechanicznej obróbce odpadów może mieć kod 19 12 04. Kod ustala wytwórca odpadu.

Dlaczego nie wolno składować opon?

Zakazuje tego prawo unijne (dyrektywa 1999/31/WE) oraz art. 122 ust. 1 pkt 5 ustawy o odpadach. Opony zajmują dużo miejsca, są trwałe i stwarzają ryzyko pożaru.

Czym różni się bieżnikowanie od recyklingu?

Bieżnikowanie przywraca oponie bieżnik i pozwala jej jeździć dalej, a recykling rozdrabnia ją na gumę i stal. Do bieżnikowania nadają się tylko opony z nieuszkodzonym karkasem.

Co powstaje z granulatu gumowego?

Nawierzchnie boisk i placów zabaw, maty, elementy wyposażenia dróg i inne wyroby gumowe. Granulat jest też dodatkiem do niektórych mieszanek asfaltowych.

Czy firma musi sama dbać o utylizację opon?

Firma jest wytwórcą odpadu, jeśli opony powstają w jej działalności, więc musi przekazać je uprawnionemu odbiorcy i prowadzić ewidencję w BDO. Obowiązki wprowadzających opony są odrębne (ustawa z 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami).

Po recyklingu

Po poznaniu dróg recyklingu zostają formalności: kod, ewidencja i przekazanie opon uprawnionemu odbiorcy.

Teczka z dokumentami na ladzie wulkanizacji, w tle stos opon

Przepisy i źródła: zakaz składowania opon


Treść sprawdzona w listopadzie 2026 r.